Huismama

Onze voetafdruk verkleinen: Dossier koemelk

Een tijdje geleden schreef ik over mijn missie: het verkleinen van onze voetafdruk. Daarom ging ik op zoek naar informatie over koemelk. Is minder zuivel beter voor ons én het milieu? 

Koemelk, waar moet ik beginnen? Ik ben, in tegenstelling tot het Voedingscentrum, van mening dat koemelk geen deel uit hoeft te maken van het menselijk dieet. Koemelk is immers perfect afgesteld op kalfjes en borstvoeding is melk perfect voor mensenbaby’s. Je zou dus zeggen dat een mens na de borstvoedingsperiode in principe geen melk meer hoeft te drinken. Daarom ging ik op onderzoek uit. Welke belangen spelen eigenlijk allemaal mee om de consument zuivel te laten eten en drinken? Zou het roer om kunnen en moeten?

 

Schoolmelk lobby

Om een antwoord op deze vragen te krijgen moeten we beginnen bij het begin: namelijk de gigantische lobby van de zuivelindustrie én de overheid. In 1935 wordt er voor de eerste keer gestart met schoolmelk voor ondervoede kinderen uit de arme wijken van Rotterdam. Men hoopt hiermee hun conditie aanzienlijk te verbeteren. Na een jaar blijkt dat de kinderen die melk kregen inderdaad een betere conditie hebben gekregen. Persoonlijk mis ik alleen de verwijzing naar een onderzoek. Want wat ik me afvraag is of het drinken van melk de enige factor is geweest wat ervoor zorgde dat hun conditie aanzienlijk verbeterde? Het resultaat is in ieder geval dat er een lobby gestart wordt om alle kinderen melk te laten drinken. Eind jaren vijftig drinken dan ook bijna alle schoolgaande kinderen schoolmelk.

Na een tientallen succesvolle jaren van lobbyen rijst intussen de vraag of melk wel zo goed voor je is als beweerd wordt. Vaststaand feit is dat schoolmelk vooral ontstaan is door de marktsituatie en niet voor de volksgezondheid. Ook anno 2018 wordt schoolmelk nog gesubsidieerd door de regering.

Wil je meer lezen over het ontstaan van schoolmelk? Andere Tijden maakte er een interessante special over. 

 

Invloed van runderen

Met mijn kennis over bovenstaande lobby besef ik dat er enorme financiële belangen meespelen. Geen wonder dat het consumeren van melk aan alle kanten gestimuleerd wordt door zowel de overheid als de zuivelindustrie. Zouden we massaal stoppen met het consumeren van zuivel dan zou er zomaar een nieuwe economische crisis kunnen ontstaan.

Bijkomend probleem van al zuivel is echter de invloed van al die runderen op ons milieu. Van alle dieren die intensief gehouden worden is de koe namelijk het meest belastend voor het milieu. Runderen hebben veel meer voer nodig dan bijvoorbeeld kippen. Daarnaast vragen ze ook de meeste ruimte wat betreft huisvesting en stoten ze de meeste broeikasgassen uit. Op die manier is de productie van al die zuivel (en ons stukje vlees) natuurlijk ontzettend belastend. Ik vind het verschrikkelijk om te zien dat financiële belangen ook in deze weer zwaarder wegen dan de volksgezondheid en onze aarde…

 

Effecten op de gezondheid

Goed, het Voedingscentrum claimt dus dat melk enorm goed is voor je gezondheid. Zo meldt het Voedingscentrum bijvoorbeeld dat melk drinken de kans op darmkanker verkleint. Aangezien het Voedingscentrum 100% gesubsidieerd wordt door de overheid neem ik ze graag met een flinke hand zout (jaja, ook al niet goed voor je gezondheid). Diezelfde overheid heeft er immers belang bij dat we juist massaal melk blijven drinken. 

Aan de andere kant staan namelijk hele andere onderzoeken. Zo zou het consumeren van zuivelproducten het risico op borst-en prostaatkanker juist kunnen vergroten. Helaas heeft het Wereld Kanker Onderzoek Fonds daar nog geen sterk en eenduidig bewijs voor gevonden. Daarom geven ze nog geen adviezen en aanbevelingen over de inname van zuivel. Nog een ander interessant artikel over zuivel en gezondheid werd geschreven door Jesse van der Velde.

 

Onze zuivelconsumptie

Al met al ben ik er inmiddels persoonlijk van overtuigd geraakt dat melk niet zo goed voor elk is. Niet voor het milieu, maar ook niet voor de gezondheid. Maar nu? Want bij ons thuis wordt zo’n tien liter melk per week gedronken. Wat neerkomt op zo’n twee liter per persoon. En laat ik wel wezen, Lisa en Levi redden de twee liter bij lange na niet…Maar waar gebruik ik al die melk dan voor? En welke alternatieven zijn er?

  • Koffie: Ik maak melk warm waar ik dan oploskoffie doorheen roer. Al met al drie à vier bekers per dag. En in het weekend doet manlief gezellig met me mee.
  • Alternatief: Een goede optie zou zijn om mijn koffie gewoon te maken met gekookt water. Nog beter zou het zijn om gewoon weer helemaal te stoppen met het drinken van koffie.
  • Havermoutpap: De kinderen ontbijten graag met havermoutpap. Tja, dat maak ik ook met melk. Heel soms maak ik het ook wel eens met yoghurt.
  • Alternatief: Water of plantaardige melk. Wat ik dan wel eerst over plantaardige melk wil weten: wat zijn de invloeden van het telen hiervan op het milieu? Het moet natuurlijk wel een goed alternatief zijn.
  • Pannenkoeken: Iedere vrijdag bak ik een gigantische stapel pannenkoeken. Hiervoor gebruik ik al met al bijna twee liter melk…
  • Alternatief: Ik vond net een recept met gewoon water. Het is wat onorthodox, maar ik denk dat ik dat toch eens ga proberen. Mocht dat niet bevallen dan kan ik altijd eens experimenteren met een beslag van half water en half plantaardige melk. Heb jij het ultieme recept voor pannenkoekenbeslag zonder melk, laat het me dan vooral weten!
  • Roux: Voor het maken van een roux zou ik prima een plantaardige melk kunnen gebruiken.
  • Om te drinken: Johan, Levi en mijn manlief drinken nog wel eens melk bij de lunch. Eigenlijk stimuleer ik dat niet zo.
  • Alternatief: Plantaardige melk. Of gewoon thee.

 

Overige zuivel

Naast melk wordt er hier in huis nog veel meer zuivel genuttigd. We smeren ons brood met roomboter, eten graag kaas, yoghurt en kwark. Welke acceptabele alternatieven zijn hiervoor te vinden?

  • Roomboter: Daar kan ik duidelijk over zijn: deze ga ik niet vervangen. Waarom niet? Ik ben groot voorstander van producten die zo min mogelijk bewerkt zijn. Daarnaast wordt er in alle plantaardige smeersels (op één na die €2,99 per 250 gram kost) gebruik gemaakt van palmolie. En laat ik het gebruik van palmolie nou juist ook zoveel mogelijk terug willen dringen.
  • De overige producten zoals kaas, yoghurt en kwark: Ja, er bestaat plantaardige kaas. Ik geloof niet dat ik dat ga trekken…Kaas moet voor mij toch echt wel van melk gemaakt zijn. Er zijn ook plantaardige alternatieven voor yoghurt en kwark. Ik moet hier nog meer onderzoek voor doen. En aangezien manlief deze producten het meest eet zal ik met een hele goede vervanger moeten komen.

 

Gaan we vegan?

Nou nee, ik streef op dit moment zeker geen veganistische levensstijl na. Sterker nog, ik denk dat veel vegans, hoe goed bedoeld het mijden van dierlijke producten ook bedoeld is, niet beseffen dat veel plantaardige producten palmolie bevatten. Met alle gevolgen van dien…

Het draait voor mij persoonlijk uiteindelijk allemaal om bewustwording. Wat eten we? Waarom doen we dat? Zijn er misschien volwaardige vervangers die beter zijn voor het milieu en ons eigen welzijn? Voor nu is daarom het consumeren van minder zuivel al een hele grote stap. Als dat goed gaat kijken we weer verder.

 

Minder zuivel

About 
Moeder van drie prachtige kinderen, levensgenieter, fanatiek. Kan moeilijk stilzitten, is gek op ijs en chocola.

2 Comments

  1. Charel

    30 januari 2018 - 18:36
    Reply

    Ik heb wel de rem erop gezet.. Melkproducten voelde voor mij niet meer goed ( niet in grote hoeveelheden). Ik kreeg last van mijn huid, buik en gewoon een neerslachtig gevoel. Ik drink geen melk meer en ook probeer ik te letten op mijn brood en andere melkproducten. Ik voel me veel beter nu en neem toch zo af en toe een bakje yoghurt of een ijsje.

  2. Roelina

    29 januari 2018 - 10:15
    Reply

    Mijn inziens is het precies te doen om wat je zegt. Bewustwording en een goede balans vinden. Ik geef mijn jonge kinderen wel zuivel. Ik geloof dat zuivel niet slecht is voor de mens nml, er zitten wel degelijk goede stoffen in, die overigens ook in ander voedsel zitten maar dan moet je die dus wel eten. Wij consumeren 2 liter melk per week, dus dat valt allezins mee.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *